vrijdag 17 maart 2017

Nóg vier jaar CMK!


Op 15 maart klonk het startschot voor nóg vier jaar CMK. In een feestelijke setting blikten we vooruit en hieven we het glas op een goede voortzetting en afronding van het project. Olav Dorst (FCP) en gedeputeerde Jack van der Hoeven (links op de foto) en projectleiders Nel Beemster en Judith Vossen (rechts op de foto) vertelden met welke CMK-resultaten zij tevreden waren, en waar zij in 2020 met CMK hopen te staan.





Wethouder Gertjan van der Hoeven van Aalsmeer, schooldirecteur Heleen Broerse en projectleider Noëlle Slinger vertelden over de CMK-plannen in Amstelland.





.
 
Geert Drion sloot de ochtend af met een oproep tot 'onmaat'. Zijn powerpoint-presentatie is beschikbaar via deze link.



Tijdens de lunch konden bezoekers een posterpresentatie van alle nieuwe CMK-plannen bekijken. De posters zijn te zien in de Postergalerij op deze site.

Vier jaar Vooruit!

Woensdag 15 maart blikten we in De Lichtfabriek in Haarlem terug op vier jaar CMK, en keken we vooruit naar nóg vier jaar werken aan Cultuureducatie met Kwaliteit in Noord-Holland. Het boekje Vier jaar vooruit! geeft een overzicht van alle verschillende CMK-projecten. Gedeputeerde Jack van der Hoek en adviseur van het Fonds voor Cultuurparticipatie Olav Dorst namen de eerste exemplaren in ontvangst. De gedeputeerde tekende ook voor het voorwoord.

maandag 9 januari 2017

Samen leren in Purmerend



Judith Vossen, projectleider SAMEN LEREN

De kern van het plan SAMEN LEREN is cultuurvakken aanbieden in samenhang met rekenen, taal en zaakvakken als wereldoriëntatie of natuur- en techniek. Leerkracht en cultuurdocent gaan met elkaar in gesprek en maken samen een nieuwe lesinhoud. Ze bespreken welke meerwaarde de samenvoeging van cultuurvak en leervak heeft voor het leren van de leerling. Vakoverstijgend werken sluit aan bij de behoefte van veel scholen in Purmerend om de leerling een rijke leeromgeving te bieden waarin thema’s of onderwerpen in samenhang worden aangeboden. Daarnaast is het een manier om de creatieve vakken een plek te geven binnen het curriculum. Onze ervaring binnen het project SAMEN LEREN is dat het aanbieden van lesstof op andere wijze dan vanuit de cognitie en de methode helpt om leerlingen de lesstof beter te laten begrijpen, verwerken en onthouden. Leerlingen die hebben deelgenomen aan SAMEN LEREN zijn heel enthousiast om op deze wijze, in verbinding met muziek, beeldend en theater te leren.

Voor de komende vier jaar hebben we een drie fasen model ontwikkeld. Scholen kunnen instromen in een voor hen passende fase. De afgelopen vier jaar hebben de meeste scholen fase 1 en 2 doorlopen. Fase 3 is een nieuwe en logische stap in de ontwikkeling die is ingezet op scholen en de ervaring die we in de eerste periode hebben opgedaan. In fase 1 van SAMEN LEREN komt de cultuurdocent 40 uur in de klas van de icc-er en kan de school kennismaken met vakoverstijgend werken. De cultuurdocent geeft de lessen. In fase 2 geeft de cultuurdocent samen met de leerkracht de lessen in de vorm van co-teaching. Leerkracht en cultuurdocent gaan met elkaar in gesprek over inhoud en doel van de lessen en samen werken zij aan/vanuit de leervraag van de leerkracht. In deze fase komt een cultuurdocent 70 uur op school in 2 tot 3 groepen. Op sommige scholen is het resultaat dat er curriculum vervangende lessen zijn gemaakt die de leerkracht het jaar daarna ook zelf kan geven: bijvoorbeeld 5 onderwerpen uit Nautuniek die niet meer uit de methode maar als beeldende les worden gegeven. Op andere scholen leidt de leervraag tot het vergroten van de vaardigheden van de leerkracht om zelf de verbinding te kunnen maken tussen lesstof en cultuurvak. Gedurende het traject krijgt de cultuurdocent dan een meer coachende rol. Na afloop van het traject komt de cultuurdocent twee jaar lang op school terug om met de individuele leerkrachten of met het team de opgedane leerervaring actueel te houden of te verbreden, verdiepen. Op een aantal scholen is dit in de vorm van teamtrainingen.

De komende 4 jaar ligt het accent op verdieping. De eerste vier jaar zien we nu als een eerste kennismaking met vakoverstijgend werken, zowel voor de scholen als voor de cultuurdocenten. Nu we enigszins weten hoe vakoverstijgend werken werkt in de klas kunnen we met elkaar een visie en de betekenis formuleren die het voor cultuurdocent, de school en de leerling heeft. We kunnen nu op alle niveaus ook beter onze leervragen formuleren.

Op sommige scholen in fase 3 zal een gefundeerde keuze gemaakt worden voor vakoverstijgend werken waarbij er aansluiting is met NPDL waar deze scholen momenteel mee werken. Ook zal intensief worden ingezet op deskundigheidsbevordering en kennisdeling van zowel cultuurdocent als leerkracht. Op scholen in fase 3 wordt voornamelijk in teambijeenkomsten gewerkt en de individuele leerkracht op vraag gecoacht.

In de komende vier jaar willen we aantoonbare resultaten bereiken, onze doelstellingen zijn dan ook SMART geformuleerd. Dit vraagt van alle partijen, meer dan in de afgelopen jaren, een groter committent en een duidelijkere keuze om deel te nemen aan SAMEN LEREN. We werken de komende vier jaar op alle niveaus aan verankering; met zowel schoolbesturen, directies en teams als de gemeente zodat vakoverstijgend werken over vier jaar een structurele plek heeft in het curriculum van scholen in Purmerend.

woensdag 21 december 2016

Cultuureducatie met Kwaliteit in de regio Gooi en Vechtstreek

 
Marga Barink
Coördinator CMK
Regio Gooi en Vechtstreek


Wat is de kern van jullie nieuwe plan?

De gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek werken daadwerkelijk samen op het gebied van Cultuur & Erfgoed en Recreatie & Toerisme. Daarvoor is een uitvoeringsprogramma opgesteld. Ons CMK plan is één van de activiteiten. De regionale aanpak is nieuw en binnen het CMK-programma in Noord-Holland uniek.

Er gebeurt veel in de regio, maar een totaalbeeld van cultuureducatie en van de wensen en behoeften ontbreekt. Daar werken we nu aan, zodat we straks in februari 2017 startklaar zijn. We gaan het programma dat in de periode 2013-2016 in Hilversum uitgevoerd is, verdiepen en CMK verbreden naar de regio.

Wat gaan jullie in de komende 4 jaar anders doen dan in de voorgaande periode?

Anders is dat nu CMK in de regio uitgevoerd wordt en niet alleen in Hilversum. We steken in bij de scholen en richten ons op de relatie tussen onderwijs en cultuuraanbieders. Wij streven er naar dat de scholen zich eigenaar voelen van cultuureducatie en het in hun schoolplan opnemen.

Wat willen jullie bereikt hebben in 2020, wanneer ben je tevreden?

Wij zijn tevreden als alle ruim 100 scholen weten wat er mogelijk is als het om cultuureducatie gaat, 40% van deze scholen het Cultuur Loper-traject heeft doorlopen en cultuureducatie in het beleid van de school heeft opgenomen en de helft een ICC heeft die gefaciliteerd wordt om de taak in te vullen.







 

dinsdag 20 december 2016

CultuurKoers op Texel


Een werksessie met leerkrachten
Aan het woord is Maurice Christo van Meijel, projectleider van CMK Texel.

CultuurKoers is de naam van het project dat in 2017 op Texel van start gaat. In een periode van vier jaar gaan we per school werken aan een volwaardige plek voor cultuureducatie. Niet alleen gaan we kijken waar cultuureducatie vakoverstijgend ingezet kan worden, maar ook hoe de verschillende vakken een plek in het curriculum krijgen als autonoom vakgebied. Op de meeste scholen wordt er van alles gedaan aan muziek, tekenen en handvaardigheid. Er zijn leerlijnen beschikbaar en er is veel expertise binnen het team aanwezig. Maar hoe die nou precies in te zetten zodat de vakken goede inhoud krijgen en dus ook kunstzinnige en culturele vorming wordt - dat is de wens van veel leerkrachten. Daarnaast koesteren veel scholen de wens om met dans en theater aan de slag te gaan. Enkele kleinschalige projecten zijn gestart.

Beleidsplan
Schoolleiders en besturen vragen CultuurKoers om te helpen cultuureducatie op de kaart te zetten. Dat gaan we doen door allereerst een inventarisatie te maken van wat er allemaal al gebeurt. Daarna wordt vanuit de doelstellingen van de school verwoord wat de doelen op het gebied van cultuureducatie zijn: wat doen we goed, wat kan beter en wat laten we nog liggen. CultuurKoers gaat helpen om de verschillende doelen te ontrafelen en reële planning te maken. In 2018 werken alle scholen aan een nieuw strategisch beleidsplan. Daarin wordt voor het eerst cultuureducatie opgenomen. In de periode tot 2020 werken we aan een cultuurbeleidsplan voor de jaren 2021-2024. 

Eigenaarschap
Het is nadrukkelijk de bedoeling om het eigenaarschap van CultuurKoers bij de school zelf te houden. Vanuit CultuurKoers sturen en begeleiden we inhoudelijk en maken het mogelijk om in de praktijk te ondersteunen middels vakdocenten. Die kunnen trainingen geven aan het team, een individuele leerkracht of in de klas aan de leerlingen.

Netwerk
We hopen dat het team van ICC-ers wordt versterkt, niet in aantal (op Texel is een scholenkrimp en loopt het leerlingenaantal langzaam terug) maar in kwaliteit. Daarnaast zullen de kleine scholen vertegenwoordigd worden in een KunstTeam: de driemaandelijkse bijeenkomsten fungeren als denktank en voortgangsgesprekken. Elke bijeenkomst komt tevens een andere aspect van (cultuur)educatie aan bod: evalueren met leerlingen, het maken van een lesbrief, cultuureducatie aansluiten op thematisch werken, fondsen voor cultuurexcursies en het bezoeken van voorstellingen, investeren in materialen en gereedschappen. 

Basis voor cultuureducatie
Anders dan de eerste vier jaren CMK ligt het accent op het creëren van een basis voor cultuureducatie. Geen incidentenonderwijs, maar een verankering in het curriculum. Daarvoor is nodig dat scholen zich bewust worden hoe breed het gebied van cultuureducatie is en welke rol het krijgt in het curriculum. Er gaat dus meer achter de schermen gewerkt worden - met het team en met individuele leerkrachten. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om nieuwe lessen te schrijven, een methode te ontwikkelen. We gaan uit van bestaande doorlopende leerlijnen en methodes.

Daarnaast willen we ook de gastlessen van vakdocenten aan leerlingen mogelijk blijven maken. Die balans vinden, wordt een grote uitdaging.

woensdag 14 december 2016

Cultuurpartners - Triade - Den Helder




Nel Beemster aan het woord:
 
Wat is de kern van jullie nieuwe plan?

De praktische uitgangspunten van Cultuurpartners 1 waren:

o    Elke partnerschool krijgt een aantal uren en kiest( een) discipline(s)  waarmee het komend jaar gewerkt gaat worden
o    Het gesprek tussen leerkracht en kunstdocent staat centraal. De kunstdocenten werken vraag gestuurd met leerkrachten en leerlingen
o    Het eigenaarschap van de scholen staat centraal

De beginvraag van Cultuurpartners 1 was:

 Hoe en in hoeverre kan kunstonderwijs een bijdrage leveren aan de leerdoelen van de school?

Dit onderzoek heeft bij de Cultuurpartners (de deelnemende scholen én Triade) veel los gemaakt. Leerkrachten zagen dat het onderwijs ‘uit de methode’ door inzet van kunstvakken  betekenisvol werd voor de leerlingen.  Gevolg was dat leerlingen meer gemotiveerd waren, de leerstof beter beklijfde en toetsen vaak gemiddeld beter werden gemaakt. Deze resultaten maakten dat de  scholen waarmee we werken enthousiast werden en bleven over het project. Alle 11 partner-scholen willen dan ook door  gaan naar CMK2.

In de 2e periode willen de scholen vooral:

o    Deskundigheidsbevordering: Het vergroten van de eigen vaardigheid om kunstdisciplines vakoverstijgend in te zetten.
o    Partnerschap:  d.w.z. het duurzaam van elkaars kwaliteiten gebruik maken. Triade fungeert daarbij  als inspirator, vraagbaak, monitort het proces en houdt zicht op de kwaliteit daarvan.
o    Dat teams en leerkrachten worden begeleid  bij het borgen van de werkwijze Cultuurpartners.
 
De Ambitie van Triade in de periode 2017 – 2020  is om de koppeling van kunst en leervakken door te zetten. Scholen  / leerkrachten zijn enthousiast maar voelen zich nog niet zeker genoeg, willen graag ondersteuning  bij dit proces. Het gesprek tussen leerkracht en kunstdocent blijft daarbij de kern van de werkwijze.

We hebben bij deze werkwijze wel geconstateerd  dat de kunstvakken soms als middel wordt ingezet. Het  kunstvak wordt dan ingezet om b.v. het metrieke stelsel aan te leren of om de regels van het ‘kofschip’ te verduidelijken.

Voor de betreffende leerkrachten levert dit vaak een heel nieuwe aanpak op van hun lesstof, vaak zijn ze verbaasd dat leerlingen die de stof anders moeilijk vinden nu wel gemotiveerd zijn om er mee aan de slag te gaan. Vanuit de kunsten bezien vinden wij het echter jammer dat de eigen waarde van het kunstvak maar beperkt  wordt aangesproken op deze manier. Vandaar dat we er voor hebben gekozen om de focus in de 2e periode te verleggen naar het creatief proces.

Wat gaan jullie in de komende 4 jaar anders doen dan in de voorgaande periode?

Leerkrachten hebben de afgelopen jaren al vaak kennis gemaakt met het creatieve proces (inherent aan de werkwijze van de kunstdocenten).  Dit gebeurde vaak onbewust, het proces werd niet benoemd aangezien de focus in de eerste periode ergens anders lag.  In de nieuwe periode willen we meer bewust aan de slag met dit creatieve proces. Het plan is om leerkrachten te stimuleren om de koppeling leerdoel – kunstvak ook weer los te laten en de kunstvakken te onderzoeken op hun eigen waarde.

   Wat willen jullie bereikt hebben in 2020, wanneer ben je tevreden?

·         Als leerkrachten in staat zijn om de kunstvakken in het hart van het onderwijs te plaatsen
·         Als leerkrachten de kracht van het creatieve leerproces hebben ontdekt
·         En als leerkrachten creatiever zijn geworden in hun handelen

dinsdag 13 december 2016

De leerkracht aan zet in Castricum


In gesprek met Wilma Bosland, projectleider van De leerkracht aan zet, het CMK-project in Castricum.

Dit is een voorbeeld van werk van kinderen uit een groep 3 waar ik beeldende lessen gaf in het kader van het programma beginnend lezen. Het eerste woord wat ze leren lezen is “ïk”.

De eerste les hebben ze zichzelf getekend, waar ze wonen, waar ze mee spelen, enz.; hun namen in klei geboetseerd en een zelfportret gemaakt, ook in klei. Een voorbeeld van hoe je met je beeldende lessen kan invoegen en bijdragen bij het actuele lesprogramma. Dat is een mooie illustratie van waar we naar toe willen.


Wat is de kern van jullie nieuwe plan?
Voor mij is de kern van het plan dat we in staat worden gesteld onder deskundige begeleiding van Plein C een stevige manier van samenwerking met scholen in Castricum te ontwikkelen. Ik heb gemerkt dat door de samenwerking met Plein C we tot een veel scherpere doelstelling komen en dat hopen we vast te houden.

Wat gaan jullie in de komende 4 jaar anders doen dan in de voorgaande periode?
Wat we anders gaan doen is eigenlijk al aan gang: Op dit moment gaan we bv. de gesprekken over de invulling van de combinatiefunctie-uren met de scholen al anders in. Niet wat hebben wij te bieden, maar wat zouden we samen kunnen doen, waar heeft de school, een bepaalde klas behoefte aan. Zo werken een aantal scholen in Castricum met IPC en zoeken ze ondersteuning bij de beeldende invulling van de verschillende thema’s. Voor één van die scholen hebben we nu een heel jaarprogramma met diverse docenten samengesteld waarbij de vraag vanuit de leerkrachten van de jaargroepen zelf werden geformuleerd. Dat zou een paar jaar geleden ondenkbaar zijn geweest en een hele verbetering. Om op deze manier te werken vraagt ook van Toonbeeld docenten een andere houding en deskundigheid. In het plan is ook ruimte ook daaraan te werken door middel van scholing van meer van onze vakdocenten richting cultuurdocent met een bredere kijk op hun vak en hun mogelijkheden in het onderwijs.

Wat willen jullie bereikt hebben in 2020, wanneer ben je tevreden?
2020. Scholen waarmee we samenwerken, in ieder geval de scholen uit de CMK pilot, zijn in staat om inhoudelijk te formuleren wat ze van ons zouden willen. De docenten van Toonbeeld zijn in staat om in samenwerking met de scholen een cultuurproject uit te voeren en leerkrachten te inspireren zelf aan de slag te gaan met cultuur binnen het onderwijs. Verder wil ik ook werken aan een betere manier om de projecten te evalueren en te documenteren. Misschien een blog, misschien een afdeling op onze website, al dan niet open toegankelijk. Op dit moment hangen onze onderwijsactiviteiten op een paar docenten, die vaak ook onderling niet van elkaars activiteiten op de hoogte zijn. Dus ook binnen Toonbeeld werken aan uitwisseling en elkaar ondersteunen en inspireren.